Spotkanie finałowe w Litochoro, Grecja
16-21 maja 2010
3rd Primary School of Litochoro

        W dniach 16-21 maja 2010 szkolni koordynatorzy, dyrektorzy oraz nauczyciele ze szkół partnerskich uczestniczyli w Litochoro w Grecji w spotkaniu podsumowującym działania Wielostronnego Projektu Partnerskiego Szkół LLP Comenius „Europa i Morza” (Europe And The Seas). Gospodarzem naszego spotkania była szkoła grecka: 3rd Primary School of Litochoro. Z naszej szkoły w spotkaniu uczestniczyły Panie: J. Wereszczyńska i I. Wójtowicz.
        Podczas spotkania każda ze szkół partnerskich prezentowała sprawozdanie z przebiegu realizacji projektu w latach 2008 - 2010 oraz dzieliła się doświadczeniem zdobytym w trakcie wykonywania poszczególnych zadań. Dokonaliśmy ewaluacji współpracy partnerskiej oraz oceniliśmy wspólnie wypracowane materiały i produkty. Mieliśmy również okazję spotkać się z uczniami, nauczycielami i rodzicami ze szkoły goszczącej uczestników spotkania, uczestniczyliśmy w prezentacji prac naszych uczniów oraz obejrzeliśmy przedstawienie i montaż słowno-muzyczny przygotowany przez uczniów i nauczycieli ze szkoły greckiej. Wspólnie z chórem zaśpiewaliśmy piosenkę „Odpowie ci wiatr”, której refren rozbrzmiewał w 8 językach: francuskim, greckim, holenderskim, litewskim, polskim, słoweńskim, tureckim i włoskim. Na zakończenie wszyscy z radością zatańczyli „Sirtaki” – popularny grecki taniec ludowy.
Wizyta była nie tylko okazją do wymiany doświadczeń, ale także do zwiedzania gościnnej i pięknej Grecji, a właściwie jej północnej części.
        Niesamowite wrażenie wywarło na nas miasteczko, w którym spotkaliśmy się. Litochoro to miasto w południowej części prefektury Pieria, w Macedonii Środkowej, odległe około 90 km na południe od Salonik liczące ok. 7 000 mieszkańców. Króluje tu cisza i spokój. Wąskie uliczki pną się raz w górę raz w dół, wokół domów widać wystawione na słońce niezliczone ilości doniczek z kwiatami. Z każdego miejsca roztacza się przepiękny widok, wzrok zatrzymuje się to na masywie Olimpu, to znów oczy patrzą w dal na zatokę i morze. Kiedy spaceruje się wieczorem po zaułkach miasta w powietrzu można poczuć zapach przygotowywanych potraw. Wszyscy dobrze się tu znają – niezliczoną ilość razy nasi greccy koledzy podczas spaceru z nami wymieniali się pozdrowieniami z przechodzącymi ludźmi. Kolorytu temu małemu i urokliwemu miasteczku dodaje miejscowy bazar, na którym można kupić świeże owoce i warzywa, oliwę z oliwek i inne miejscowe specjały pachnące słońcem.
        Równie niespotykanym miejscem okazała się miejscowość Platamonas, leżąca tak jak Litochoro u podnóży masywu Olimp. Znajduje się tu wzniesiony przez krzyżowców średniowieczny zamek. W czasach Bizancjum prócz szlaku lądowego kontrolował on również szlak morski z Eubei do Salonik. Zamek Platamonas został wzniesiony w XI w. przez krzyżowców, zdobyty później w 1470 przez Wenecjan a następnie w 1556 przez Turków. Ostatecznie opuszczony na początku XX w. niszczał pozostawiając do dzisiaj tylko ruiny murów i wieży.
Mieliśmy też okazję zmierzyć się z masywem Olimp. Na wspinaczkę na najwyższą górę Mitykos (najwyższa w Grecji góra - 2917 m n.p.m. - w starożytności Grecy uznawali masyw Olimpu za siedzibę bogów) nie starczyło nam tym razem odwagi, ale starczyło sił by przejść szlakiem wiodącym przez piękny wąwóz, przez który płynie krystalicznie czysta rzeka Enipeas do ruin klasztoru p.w. św. Dionizosa.
        Wielkie wrażenie wywarł na nas starożytny Dion -miasto i kompleks świątynny położone u stóp masywu Olimpu. Zobaczyliśmy pozostałości osady miejskiej oraz świątyń, w których oddawano cześć bogom olimpijskim: świątynię Demeter – najstarszą znaną świątynię starożytnej Grecji, założoną w VI wieku p.n.e., świątynię Izydy, której pozostałości oplecione są malowniczo kanałami, mostkami i zielenią. W tym samym miejscu widzieliśmy teatr hellenistyczny z IV wieku p.n.e. oraz teatr rzymski z II wieku n.e. Podziwialiśmy mury o zarysie prostokąta i obwodzie 2600m, zbudowane z masywnych bloków kamienia, mające 3m grubości, termy rzymskie, zajmujące powierzchnię ok. 4000m2, które wyposażone były w baseny, sauny, sale masażu, bibliotekę, miejsca do spotkań publicznych, sale do modlitw i odeon, na podłogach których można podziwiać obecnie kamienne mozaiki z treściami mitologicznymi. Widzieliśmy też toalety publiczne, wśród pozostałości których można było dostrzec marmurowe sedesy należące do najstarszych zachowanych obiektów tego rodzaju w Europie. Droga z czasów rzymskich z widocznymi koleinami wyżłobionymi przez rydwany zaprowadziła nas do bazyliki wczesnochrześcijańskiej, z której zachowały się jedynie zarysy fundamentów, fragmenty mozaik podłogowych, kolumn i kapiteli a następnie do willi Dionizosa z II wieku n.e., będącą jedną z najokazalszych rezydencji w mieście.
Kolejnego dnia udaliśmy się do Verginy, gdzie zachowały się ruiny starożytnego Ajgaj - najstarszej stolicy starożytnej Macedonii. Po przeniesieniu stolicy do Pelli, Ajgaj służyło jako nekropola - grzebano tu królów Macedonii. Do naszych czasów zachował się tu m. in. kompleks grobowców komorowych, nazwanych Grobowcami Królewskimi. W Verginie zobaczyliśmy kompleks czterech grobowców. Pierwszy z nich to Grobowiec Persefony, w którym zachowało się cenne malowidło ścienne ze sceną porwania Persefony przez Hadesa. Jest to jedyne w całości zachowane malowidło ze starożytnej Grecji. Kolejny to Grobowiec II – największy z grobowców, miejsce pochówku Filipa II, ojca Aleksandra Wielkiego. Do najcenniejszych zabytków znalezionych przez archeologów wewnątrz tego grobowca należały: marmurowy sarkofag z larnaksem ze złota, kryjącym szczątki zmarłego, złoty wieniec z żołędzi i liści dębowych, złoty goryt scytyjski (najprawdopodobniej trofeum wojenne), pektorał ze złota, żelazna zbroja ze złotymi taśmami na brzegach, żelazny hełm z czubem, zdobnymi zapięciami pod brodą i głową Ateny na środku czoła, statuetki z kości słoniowej przedstawiające m. in. Aleksandra Wielkiego i samego Filipa II, mniejszy, złoty larnaks kryjący szczątki najmłodszej z żon Filipa II, Kleopatry. Na sarkofagu, jak i na urnie, widniał znak gwiazdy - symbol królewskiego rodu, dziś godło Macedonii Greckiej. Sam grobowiec zdobiony jest fryzem przedstawiającym Filipa, Aleksandra i ich świtę podczas polowania na lwa, dzika i jelenia. Zobaczyliśmy również Grobowiec III - przypuszczalnie grób Aleksandra IV, syna Aleksandra Wielkiego, zamordowanego w dzieciństwie - nazywany z tego powodu również Grobowcem Księcia. Wśród znalezionych tu artefaktów na szczególną uwagę zasługuje płaskorzeźba z kości słoniowej z wizerunkiem Dionizosa z Panem i Ariadną.
        Naszą przygodę z Grecją zakończyliśmy w Salonikach (grecka nazwa Thessaloniki), mieście nieoficjalnie nazywanym współstolicą lub stolicą Macedonii (Macedonii Egejskiej). Jest to drugie po Atenach co do wielkości miasto Grecji. Symbolem miasta jest Biała Wieża, ustawiona przy nabrzeżu przez ottomańskiego sułtana Sulejmana Wspaniałego (1520-1566). Szczyt wieży służy za dogodny punkt widokowy na miasto. W pobliżu Białej Wieży znajduje się pomnik Aleksandra Wielkiego. Miasto zostało założone ok. 315 p.n.e. przez króla Macedończyków Kassandra i nazwane na cześć jego żony, Tessaloniki .Od 146 p.n.e. miasto należało do państwa rzymskiego, w którym z biegiem czasu stało się jednym z najważniejszych miast. Przez miasto biegł główny szlak komunikacyjny między Rzymem i jego posiadłościami na Wschodzie (Via Egnatia). W mieście powstała jedna z pierwszych gmin chrześcijańskich, do której Święty Paweł skierował dwa ze swoich listów. Miasto było miejscem urodzenia i początkowej działalności Cyryla i Metodego w IX wieku. Zachęcam wszystkich zainteresowanych do zgłębienia historii Salonik – jest ona niezwykle ciekawa.
        Wszyscy partnerzy wrócili do swoich krajów zabierając mnóstwo wspomnień i pamięć o wielkiej gościnności greckiej szkoły i nauczycieli, którzy podczas naszego pobytu troszczyli się o nas.

Zapraszam do obejrzenia pokazów slajdów z pobytu w Grecji.
Litochoro: miasteczko, bazar, szkoła.
Dzień Comeniusa.
Platamonas, Dion I i Dion II, Saloniki i Vergina.
Masyw Olimp.
Przysmaki z greckiej kuchni.

I. Wójtowicz
Szkolny koordynator projektu